Η άμεση απάντηση

Η νόμιμη μοίρα είναι το ελάχιστο κομμάτι της κληρονομιάς που ο νόμος εξασφαλίζει στα πιο στενά πρόσωπα, ακόμα κι αν μια διαθήκη προσπαθεί να τα αφήσει απ’ έξω. Με απλά λόγια, υπάρχουν συγγενείς που δεν μπορείς να αποκληρώσεις εντελώς, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις.

Με τον νέο νόμο, για θανάτους από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, η νόμιμη μοίρα δίνεται σε χρήμα και όχι ως ποσοστό πάνω στην περιουσία. Αυτή είναι η μεγάλη αλλαγή, και την εξηγούμε πιο κάτω.

Ποιοι δικαιούνται νόμιμη μοίρα

Δικαιούχοι είναι τα πιο στενά πρόσωπα του θανόντος. Κυρίως:

  • τα παιδιά του, και αν κάποιο παιδί έχει πεθάνει, τα δικά του παιδιά στη θέση του,
  • ο ή η σύζυγος.

Ανάλογα με το ποιοι συγγενείς υπάρχουν, ο κύκλος μπορεί να περιλαμβάνει και άλλους στενούς συγγενείς. Ποιος ακριβώς δικαιούται, και πόσο, εξαρτάται από τη σύνθεση της οικογένειας, γι’ αυτό σε σύνθετες περιπτώσεις αξίζει έλεγχος και όχι πρόχειρος υπολογισμός.

Πόση είναι

Η νόμιμη μοίρα είναι ίση με το μισό της εξ αδιαθέτου μερίδας του δικαιούχου. Ξεκινάς δηλαδή από το τι θα έπαιρνε αν δεν υπήρχε διαθήκη, και η νόμιμη μοίρα είναι το μισό αυτού.

Ένα παράδειγμα για να γίνει συγκεκριμένο. Αν ο ή η σύζυγος κληρονομεί μαζί με ένα παιδί, η εξ αδιαθέτου μερίδα του ή της είναι το ένα τρίτο της κληρονομιάς. Η νόμιμη μοίρα του ή της είναι το μισό αυτού, δηλαδή το ένα έκτο. Με δύο ή περισσότερα παιδιά, η μερίδα της συζύγου γίνεται το ένα τέταρτο, και η νόμιμη μοίρα το μισό αυτού.

Τι άλλαξε με τον νέο νόμο

Παλιά, ο μεριδούχος γινόταν αναγκαστικά συνιδιοκτήτης ενός ποσοστού της περιουσίας, για παράδειγμα συγκύριος στο ακίνητο. Τώρα δεν γίνεται. Αποκτά χρηματική αξίωση, δηλαδή δικαίωμα να του καταβληθεί ένα ποσό χρημάτων από τον κληρονόμο.

Αυτή η αλλαγή λύνει πολλά μπλεξίματα με τις αναγκαστικές συνιδιοκτησίες, αλλά αλλάζει και τον τρόπο που διεκδικείς. Τα εξηγούμε αναλυτικά στο πώς λειτουργεί η νόμιμη μοίρα ως χρηματική αξίωση, μαζί με τις προθεσμίες.

Πότε δημιουργείται πρόβλημα

Το πιο συνηθισμένο πρόβλημα είναι μια διαθήκη που αφήνει στον δικαιούχο λιγότερα από τη νόμιμη μοίρα του, ή τον παραλείπει εντελώς. Σε αυτή την περίπτωση ο δικαιούχος δεν μένει χωρίς δικαίωμα, μπορεί να διεκδικήσει αυτό που του αναλογεί.

Προβλήματα προκύπτουν επίσης όταν οι κληρονόμοι διαφωνούν για την αξία της περιουσίας, άρα και για το ύψος του ποσού, ή όταν αυτός που οφείλει τη νόμιμη μοίρα καθυστερεί να την πληρώσει.

Πότε να μιλήσεις με δικηγόρο

Η νόμιμη μοίρα είναι από τα θέματα όπου οι λεπτομέρειες κρίνουν το αποτέλεσμα. Αξίζει να μιλήσεις με δικηγόρο όταν:

  • μια διαθήκη σε παρέλειψε ή σου άφησε λιγότερα από όσα νομίζεις ότι δικαιούσαι,
  • δεν ξέρεις πώς υπολογίζεται το ποσό στη δική σου οικογενειακή σύνθεση,
  • υπάρχει διαφωνία για την αξία της κληρονομιάς ή για το ποιος πληρώνει τι,
  • σκέφτεσαι να αποκληρώσεις κάποιον, ή φοβάσαι ότι θα σε αφήσουν εκτός.