Στις 22 Μαΐου 2026 δημοσιεύτηκε ο νόμος 5303/2026. Είναι η μεγαλύτερη αλλαγή στο κληρονομικό δίκαιο εδώ και δεκαετίες, και ξαναγράφει ολόκληρο το πέμπτο βιβλίο του Αστικού Κώδικα. Αν περιμένεις κληρονομιά, αν έχεις γράψει διαθήκη, ή αν θέλεις απλώς να ξέρεις τι ισχύει για την οικογένειά σου, εδώ θα βρεις τι άλλαξε. Χωρίς νομικά που δεν βγάζουν νόημα.

Θες κατευθείαν την εικόνα της δικής σου περίπτωσης; Κάνε το κουίζ και δες τι ισχύει για σένα σε 90 δευτερόλεπτα.

Πότε ισχύει ο νέος νόμος και πότε το παλιό δίκαιο

Πρώτη ερώτηση, γιατί κρίνει ποιοι κανόνες πιάνουν τη δική σου περίπτωση.

Ο νόμος εφαρμόζεται στις κληρονομιές ανθρώπων που φεύγουν από τη ζωή από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά (άρθρο 41). Αν ο θάνατος έγινε πριν, κατά κανόνα ισχύει το προηγούμενο δίκαιο. Υπάρχει όμως μια σημαντική λεπτομέρεια: ακόμα και για παλιότερους θανάτους, η διανομή της κληρονομιάς μετά τις 16/9/2026 διέπεται από τον νέο νόμο, εφόσον δεν έχει ασκηθεί αγωγή διανομής (άρθρο 33). Άρα η ημερομηνία θανάτου είναι το κλειδί, αλλά όχι ο μοναδικός παράγοντας.

Οι μεγάλες αλλαγές

Τέσσερα πράγματα αλλάζουν ουσιαστικά τη ζωή σου, κι ας ακούγονται νομικά.

Αλλάζει ποιος κληρονομεί και με τι ποσοστό. Αλλάζει η ευθύνη σου για τα χρέη, και μάλιστα προς όφελός σου. Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική απαίτηση αντί για μερίδιο στα ίδια τα πράγματα. Και μπαίνει ένας νέος θεσμός, η κληρονομική σύμβαση. Πάμε ένα ένα.

1. Ποιος κληρονομεί και πόσο

Όταν δεν υπάρχει διαθήκη, ο νόμος ορίζει ποιος παίρνει τι. Ο νέος νόμος αλλάζει τα ποσοστά του συζύγου που επιζεί (άρθρα 1810, 1811):

Με ένα τέκνο, ο σύζυγος παίρνει το ένα τρίτο της κληρονομιάς. Με δύο ή περισσότερα τέκνα, το ένα τέταρτο. Όταν κληρονομεί μαζί με τη δεύτερη τάξη, δηλαδή γονείς και αδέρφια του θανόντος, παίρνει το μισό. Κι αν δεν υπάρχουν συγγενείς πρώτης ή δεύτερης τάξης, παίρνει ολόκληρη την κληρονομιά.

Η αλλαγή είναι κυρίως στην περίπτωση του ενός παιδιού. Πριν, ο σύζυγος έπαιρνε το ένα τέταρτο μαζί με τα τέκνα ανεξάρτητα από τον αριθμό τους. Τώρα, με ένα μόνο παιδί, το μερίδιό του ανεβαίνει στο ένα τρίτο. Πέρα από το ποσοστό, ο σύζυγος κρατά τα οικιακά αντικείμενα ως εξαίρετο και έχει δικαίωμα να μείνει στην οικογενειακή κατοικία χωρίς αντάλλαγμα για ένα έτος.

Θες να δεις πώς μοιράζεται μια συγκεκριμένη περιουσία στη δική σου οικογένεια; Το Μεριδολόγιο σου δίνει μια πρώτη εικόνα. Για τη νόμιμη μοίρα ειδικά, δες παρακάτω και τη σελίδα Νόμιμη μοίρα.

2. Χρέη: η μεγάλη αντιστροφή στην ευθύνη

Αυτή είναι η σημαντικότερη αλλαγή για όποιον φοβάται μην κληρονομήσει χρέη.

Στο παλιό δίκαιο, αν αποδεχόσουν την κληρονομιά, χρωστούσες τα χρέη της και με τη δική σου περιουσία. Για να γλιτώσεις, έπρεπε είτε να αποποιηθείς μέσα σε προθεσμία, είτε να ζητήσεις ειδικά αποδοχή «με το ευεργέτημα της απογραφής». Γι’ αυτό τόσος κόσμος έτρεχε στην αποποίηση.

Ο νέος νόμος αντιστρέφει τον κανόνα. Πλέον ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την ατομική του περιουσία για τα χρέη της κληρονομιάς (άρθρο 1892). Η προστασία είναι αυτόματη. Χάνεται μόνο σε δύο περιπτώσεις: αν δηλώσεις στο δικαστήριο της κληρονομιάς ότι θα τη διαχειρίζεσαι και θα τη διαθέτεις ελεύθερα, ή αν κάνεις κάτι από τα όσα ορίζει το άρθρο 1895, για παράδειγμα αν πουλήσεις αντικείμενα της κληρονομιάς παράνομα ή μειώσεις με δική σου υπαιτιότητα την αξία της.

Τι σημαίνει πρακτικά. Για κληρονομιές από τις 16/9/2026, δεν χρειάζεται να αποποιηθείς απλώς και μόνο επειδή φοβάσαι τα χρέη. Προστατεύεσαι ήδη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορείς να κινείσαι όπως θες, γιατί η προστασία χάνεται με λάθος ενέργειες. Πότε εξακολουθεί να συμφέρει η αποποίηση και πώς κρατάς την προστασία σου, τα αναλύουμε στη σελίδα Αποποίηση κληρονομιάς. Μπορείς επίσης να μετρήσεις την προθεσμία σου με το Προθεσμιόμετρο.

3. Νόμιμη μοίρα: τώρα είναι χρηματική αξίωση

Ορισμένοι στενοί συγγενείς, τα παιδιά, οι γονείς και ο σύζυγος, δικαιούνται μια ελάχιστη μερίδα ακόμα κι αν η διαθήκη λέει αλλιώς. Αυτή λέγεται νόμιμη μοίρα, και ο τρόπος που λειτουργεί άλλαξε ριζικά.

Στο παλιό δίκαιο, ο δικαιούχος γινόταν συγκληρονόμος και έπαιρνε μερίδιο πάνω στα ίδια τα περιουσιακά στοιχεία. Στον νέο νόμο, η νόμιμη μοίρα είναι χρηματική απαίτηση κατά του κληρονόμου, ίση με το μισό της αξίας της εξ αδιαθέτου μερίδας (άρθρο 1820). Δηλαδή ο δικαιούχος παίρνει χρήματα, όχι ποσοστό στο σπίτι ή στο χωράφι. Η απαίτηση γεννιέται με τον θάνατο, μεταβιβάζεται και κληρονομείται, και ο δικαιούχος μπορεί να παραιτηθεί από αυτήν με δήλωσή του. Παραγράφεται σε διετία, και σε κάθε περίπτωση είκοσι χρόνια μετά τον θάνατο.

Αυτή η αλλαγή απλοποιεί πολλές υποθέσεις, γιατί ο δικαιούχος δεν μπλέκεται πια στην ιδιοκτησία των ακινήτων. Αναλυτικά, με παραδείγματα, στη σελίδα Νόμιμη μοίρα.

4. Κληρονομική σύμβαση: ο νέος θεσμός

Μέχρι τώρα ρύθμιζες την τύχη της περιουσίας σου κυρίως με διαθήκη. Ο νέος νόμος φέρνει κάτι που δεν υπήρχε στο ελληνικό δίκαιο: την κληρονομική σύμβαση αιτία θανάτου (άρθρα 1798 και επόμενα).

Με αυτήν μπορείς, με σύμβαση ενώπιον συμβολαιογράφου, να εγκαταστήσεις κληρονόμο ή να συστήσεις κληροδοσία. Η μεγάλη διαφορά από τη διαθήκη είναι η δέσμευση. Τη διαθήκη την αλλάζεις ή την ανακαλείς ελεύθερα όσο ζεις. Τις βασικές διατάξεις της κληρονομικής σύμβασης δεν τις ανακαλείς μονομερώς. Αυτό ανοίγει νέες δυνατότητες κληρονομικού σχεδιασμού, για παράδειγμα σε οικογενειακές επιχειρήσεις. Καταρτίζεται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026. Πλήρης ανάλυση στη σελίδα Κληρονομική σύμβαση.

5. Νέοι δικαιούχοι που δεν υπήρχαν

Ο νόμος αναγνωρίζει για πρώτη φορά δύο πρόσωπα που το παλιό δίκαιο άφηνε απ’ έξω.

Ο σύντροφος σε ελεύθερη ένωση, χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, αποκτά κληρονομικό δικαίωμα, εφόσον η συμβίωση κράτησε τα τελευταία τρία χρόνια ή υπήρχαν κοινά παιδιά (άρθρο 1817). Και θεσπίζεται κληροδοσία εκ του νόμου για το πρόσωπο που φρόντισε τον θανόντα χωρίς αμοιβή για τουλάχιστον έξι μήνες μέσα στην τελευταία τριετία (άρθρο 1819). Αν σε αφορά κάποια από αυτές τις περιπτώσεις, αξίζει να δεις τι ακριβώς δικαιούσαι.

6. Ιδιόγραφη διαθήκη: μένει, με περισσότερη προστασία

Η ιδιόγραφη διαθήκη, αυτή που γράφεις ο ίδιος με το χέρι σου, δεν καταργείται. Ο νόμος προσθέτει διατάξεις που προστατεύουν τη γνήσια βούλησή σου και δυσκολεύουν τις πλαστογραφίες. Αν έχεις ιδιόγραφη διαθήκη ή σκέφτεσαι να γράψεις, δες τι ισχύει στη σελίδα Διαθήκη.

Τι σημαίνει αυτό για σένα, πρακτικά

Ανάλογα με το πού βρίσκεσαι, τα επόμενα βήματα διαφέρουν.

Αν περιμένεις ή μόλις πήρες κληρονομιά. Ξεκαθάρισε την ημερομηνία θανάτου, γιατί ορίζει το καθεστώς. Αν είναι από τις 16/9/2026, θυμήσου ότι κατά κανόνα δεν χρωστάς τα χρέη με τη δική σου περιουσία. Τα βήματα και τα δικαιολογητικά είναι στη σελίδα Αποδοχή κληρονομιάς.

Αν υπάρχουν ή υποψιάζεσαι χρέη. Μην πανικοβάλλεσαι, αλλά μην κινηθείς και στα τυφλά. Η προστασία είναι αυτόματη, χάνεται όμως με λάθος ενέργειες. Δες Αποποίηση κληρονομιάς.

Αν έχεις διαθήκη ή θες κληρονομικό σχεδιασμό. Καμία διαθήκη δεν χάλασε από μόνη της. Αξίζει όμως ένας έλεγχος, και μια ματιά στις νέες δυνατότητες της κληρονομικής σύμβασης. Ξεκίνα από τη σελίδα Διαθήκη.

Σε κάθε περίπτωση, μια υπενθύμιση. Αυτή η σελίδα σου δίνει τη γενική εικόνα με βάση το κείμενο του νόμου. Η δική σου περίπτωση έχει τις δικές της λεπτομέρειες, κι εκεί χρειάζεσαι δικηγόρο που ξέρει κληρονομικά. Συμπλήρωσε τη φόρμα πιο κάτω και θα σε καλέσει συνεργαζόμενος δικηγόρος για να δει τι ισχύει ειδικά για σένα.